۱۳۹۹ پنج شنبه ۱۴ اسفند
نوآوری‌ها در خدمت بهبود وضعیت سلامت روستا
نوآوری‌ها در خدمت بهبود وضعیت سلامت روستا
نوآوری‌ها در خدمت بهبود وضعیت سلامت روستا

سلامتی، محور توسعه اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی کلیه جوامع بشری بوده و اهمیت ویژه ای در توسعه زیرساخت بخش های مختلف جامعه دارد. هدف نهایی نظام ارائه خدمات بهداشتی و درمانی هر کشور، ارتقای سطح سلامت آحاد مردم است.

کاهش نابرابری بین مناطق مختلف، در زمینه دسترسی به منابع بهداشت و درمان از مهمترین اهداف سیاستگذاران بخش سلامت در ایران است. یکی از راههای اصلی رسیدن به این هدف، توزیع متعادل امکانات و منابع سلامت در مناطق جغرافیایی مختلف با توجه به نیازهای سلامتی مردم و سطح جمعیت است. درواقع توزیع نابرابر منابع انسانی در حوزه سلامت پدیده ای جهانی است و در ابعاد مختلف بروز می‌کند.

بررسی ها در دنیا نشان می دهد که افراد روستایی با بسیاری از تفاوت های بهداشتی در مقایسه با افراد شهری روبرو هستند و به طور کلی، جوامع روستایی در مقایسه با جوامع شهری، از امکانات کمتری در حوزه سلامت برخوردارند. برای نمونه اغلب پزشکان در کشورهای توسعه یافته و شهرهای بزرگ تمرکز دارند که سطح زندگی درآنجا مناسب تر، درآمدها بالاتر و رضایت شغلی بیشتر است. با توجه به این موضوع، کمبود کادر پزشکی در شهرها، بخش‌ها و روستاهای دور افتاده کشور و همچنین تراکم فارغ التحصیلان رشته ها در کلان شهر پایتخت، سایر کلانشهرها و مراکز استان ها همواره باعث ایجاد اختلال در ارائه خدمات تشخیصی و درمانی به ساکنین مناطق محروم و نیازمند کشور شده است.

این اختلال تنها در ایران رخ نداده است؛ در همه کشورها اعم از غنی و فقیر، نسبت کادر بهداشتی در مناطق شهری و ثروتمند بالاتر گزارش شده است و این در حالی است که نیمی از جمعیت جهان در مناطق روستایی زندگی می‌کنند و افراد ساکن در این مناطق، تحت تاثیر آثار نامطلوب کمبود منابع انسانی قرار می‌گیرند.

در سوی دیگر، وزارتخانه‌های بهداشت و سیاستگذاران حوزه سلامت نیز با چالش‌های اساسی در رفع نیازهای سلامت جمعیت روستایی مواجه هستند و این در حالی ست که جمعیت های روستایی باید برای مراقبت های کافی سلامت و نیز برخورداری از یک سیستم اجتماعی که چنین مراقبتی را فراهم می کند، مستحق دانسته شوند. اشخاص صرف نظر از مکان، حق برخورداری از خدمات مراقبت سلامت و بهداشت را دارند اما جوامع روستایی به تجربه، انبوهی از مشکلات بهداشتی را در مقایسه با همتایان شهری خود دارند.

استارتاپ ها وارد می شوند

با همه مشکلات موجود در این حوزه اما استارتاپ ها و کارآفرینان اجتماعی توانسته اند با خلق راهکارهای نوآورانه بر بستر فناوری، تا اندازه ای در جهت پر کردن این شکاف گام بردارند.

درحقیقت فناوری اطلاعات تاثیر عمیقی بر مشاغل مختلف داشته است؛ این فناوری هم باعث بهبود کیفیت و هم کاهش هزینه‌های اجرایی مشاغل می‌شود. مراقبت های بهداشتی نیز از این تأثیر مستثنا نیستند. این موسسات، اطلاعات زیادی تولید می‌کنند که می‌بایست جمع‌آوری، توزیع، ثبت، بازیابی و ترخیص شوند. کاربرد تکنولوژی در مراقبت بهداشتی به صورت ثبت الکترونیک داده های پزشکی و نظام سلامت الکترونیک یکی از ضروری ترین مسائل جهت بهبود کیفیت بهداشت و درمان محسوب می‌شود.

دفتر ارزیابی فناوری آمریکا، فناوری سلامت را شامل تمام وسایل، تجهیزات، داروها و رویههایی می داند که در ارائه و سازمان دهی خدمات سلامت به منظور حل مشکلات موجود در حوزه سلامت و افزایش سطح کیفیت زندگی انسانها استفاده می شوند.

سلامت الکترونیک عرصه جدیدی بین اطلاع رسانی پزشکی، سلامت عمومی و تجارت است. کاربردهای مختلف سلامت الکترونیک مانند مراقبت از راه دور، مشاوره الکترونیکی، آموزش از راه دور دربرنامههای استراتژیک کشورهای مختلف دیده می شود.

با این حال سلامت الکترونیک نیازمند زیر ساختارهایی همچون شبکههای فیزیکی، زیر ساختارهای قانونی، آموزش و آمادگی و اجرای عملیات سلامت الکترونیک است.

تجربه آلمان، سوئد، انگلیس، استرالیا

زیر ساختار شبکههای فیزیکی سلامت الکترونیک در آلمان، از تطابق و به روز کردن سخت افزارها در مطب پزشکان، بیمارستانها، داروخانهها و سایر مکانهای مرتبط تشکیل شده است یا اینترنت سریع در کیوسکهای الکترونیک عمومی وجود دارد.

در سوئد شبکه اسجیونت یک شبکه فیبر نوری مجزا از اینترنت است و زیر ساختار آن شبکه ای مبتنی بر پروتکل اینترنتی بوده که بر اساس تکنولوژی اینترنت محلی ساخته شده و تبادل دادههای محرمانه به صورتی مطمئن و ایمن را فراهم می کند.

در انگلیس یک زیر ساختار شبکه ای با پهنای باند گسترده و ایمن، تمامی بخشهای نظام طب ملی را در انگلستان به هم متصل می کند و گزینش و ثبت الکترونیک در جراحیهای عمومی، خدمات ثبت، سیستمهای ارتباطی و آرشیو تصویر را ممکن می سازد.

در استرالیا زیر ساختار ملی، ایجاد کننده عناصر اصلی توانمند سازی زیر ساختار سلامت الکترونیک بوده وکاهش هزینهها واحتمال دوباره کاری را نیز بررسی می کند. همچنین در ترکیه شبکه فیزیکی سرور مرجع کدگذاری سلامت است.

مولفه های تعیین کننده سلامت در مناطق روستایی

اگرچه برای گسترش سلامت الکترونیک، نیازمند زیرساخت ها هستیم تا بتوان از این طریق، از میزان نابرابری های موجود میان جوامع روستایی و شهری در دسترسی به امکانات مربوط به سلامت و درمان بکاهیم اما نباید این نکته را از یاد ببریم که مطالعات نشان داده اند عوامل زمینه ای شامل بستر اجتماعی- اقتصادی و فرهنگی روستا نیز ازجمله مولفه های تعیین کننده مهم و کلیدی سلامت جوامع روستایی است.

فهم تأثیر تعیین کنندههای اجتماعی سلامتی می تواند در تخفیف نابرابری سلامتی بین جمعیتهای شهری و روستایی کمک کند. جوامع روستایی ویژگی های فرهنگی و اقتصادی- اجتماعی متمایز از جوامع غیر روستایی دارند.

کیفیت تعاملات نیز یکی دیگر از تعیین کنندههای فرایند مراقبت از سلامت روستا است که در جلب اعتماد مردم نسبت به مراقبین سلامت اهمیت زیادی دارد. وجود ارتباطات خوب بین شخص با پرسنل منجر به افزایش اعتماد بیمار شد.

به عنوان مثال شرکت کانورسا پلتفرمی ‌مبتنی بر فناوریهای دیجیتال را در حوزه سلامت و مراقبت ارائه کرده است که بر تعامل و ارتباط با بیماران تاکید دارد و کارایی و تعهد به همراه دارد. این پلتفرم باعث ارتقا نحوه ارتباط میان بیمار و کادر درمانی مانند مدیریت بیماریهای مزمن، نظارت پس از ترخیص، مراقبت قبل و بعد از جراحی، آموزش بیمار و مربیگری شیوه زندگی سالم بهره برد .

ضرورت رازداری در محیط روستا از دیگر تعیین کنندههای اجتماعی روند مراقبت از سلامت در جامعه روستایی است. آنها معتقدند که در یک جامعه روستایی، ارتباطات اجتماعی بر رازداری مشتریان و هم مراقبین سلامت تأثیر می‌گذارد. همچنین الگوهای تعامل بین جوامع روستایی و شهری فرق می کند. فقدان گمنامی در جوامع روستایی منجر به یک فشار اجتماعی برای هم نوایی با دیگران می‌گردد. فقدان گمنامی برای موضوعات حساس مثل سلامت جنسی و بیماری های روانی پیامدهای خاص خودش را دارد. شرکت تالک اسپس در ایالات متحده امریکا پلتفرمی را ارائه داده است که مشاوره ای محرمانه و به صرفه را با روان درمان گران حرفه ای در هر زمان و مکانی فراهم می‌کند. این کار بدون نیاز به قرار ملاقات و با استفاده از پیامهای نامحدود صورت می‌گیرد.

کیفیت دسترسی مردم روستا به خدمات مراقبت از سلامت، یکی دیگر از تعیین کنندههای اجتماعی روند مراقبت از سلامت در جامعه روستایی ست که از پیچیدگی نسبی برخوردار است. همچنین باید توجه داشت که مفهوم دسترسی فراتر از دسترسی فیزیکی است و این مفهوم ورای عوامل ظاهری چون فاصله مردم، مراکز بهداشتی و وسایل حمل و نقل به عوامل دیگری چون استطاعت مالی، کیفیت و امکانات موجود در مراکز بهداشتی، میزان حضور مراقبین سلامت و پزشک در محیط و قابلیت نیروی کار موجود نیز بستگی دارد.

با وجود تلاشهای نظام سلامت کشور در افزایش کیفیت دسترسی مردم روستا به وسیله احداث خانههای بهداشت و مراکز بهداشتی روستایی و برنامه ده گردی توسط پزشک خانواده و ماما، هنوز کیفیت دسترسی در مناطق روستایی به طور کامل مطلوب نیست.

به عنوان نمونه در این راستا استارتاپ بلوم لایف (Bloomlife) در ایالات متحده آمریکا که بر بهداشتی زنان متمرکز است و تلاش می کند مهمترین چالش‌های جهانی به حل مشکلات جهانی در حوزه سلامت مادران بپردازد، محصولی ارائه کرده که به بانوان باردار این امکان را می‌دهد که با اتصال یک دستگاه به شکم خود، انقباض عضلانی رحم خود در این دوران را تحت کنترل داشته باشند.

از سوی دیگر تکنولوژیهای همراه، میلیونها نفر از مردم را در کشورهای در حال توسعه قادر به دسترسی به اطلاعات بهداشتی و خدمات مراقبت بهداشتی کرده است.

mobile health و تجربه هند

استفاده از فناوری های بی سیم جدید از جمله تلفن همراه در سیستمهای مراقبت بهداشت (m-health) مزایای زیادی به همراه دارد.m-health به متخصصان اجازه می دهد به دادههای بیمار و منابع مختلف دسترسی داشته باشند که کمک قابل توجهی به تشخیص و درمان می کند. شهروندان می توانند از m-health جهت دسترسی به منابع بهداشتی استفاده کنند. بیماران نیز می توانند از m-health برای خودکنترلی استفاده و اطلاعاتی چون فشار خون، دادههای قند خون برای کنترل بیماران دیابتی یا ارسال تصویر یک زخم، را به ارائه دهندگان مراقبت ارسال کنند. استفاده از m-health می تواند بخصوص برای افرادی که در مناطق دور دست یا روستاها زندگی می کنند یا کسانی که معلولیت جسمی دارند نیز، مورد استفاده قرار بگیرد.

علاوه بر کاربرد m-health در مدیریت بیماریهای مزمن، ارسال خودکار پیام متنی(SMS) به بیماران برای یادآوری نیز از دیگر کاربردهای m-health است. به طور مشابه، یادآوریهای SMS می تواند به ارتقا پای بندی به رژیمهای دارویی، با تشویق افراد به استفاده از دارو و تشویق آنها به کامل کردن درمان آنها کمک کند.

در هند، یک پروژه دولتی به نام "Dr SMS" به شهروندان اجازه می دهد درباره نزدیکترین مرکز، بهداشتی در هر ساعتی از روز با ارسال SMS اطلاعاتی به دست آورند. این سیستمها همچنین، لینکهایی را به بانک خون، مراکز تشخیصی، بیمارستانهای خصوصی به خصوص مراکز جراحی دارد و لیست پزشکان منطقه را برای شهروندان ارائه می کند.

وضعیت ایران

در ایران، در کنار عوامل متعددی که در کند بودن روند توسعه سلامت الکترونیک موثر هستند، می توان از یک عامل کلی نیز نام برد و آن، نبود ثبات مدیریت است. این در حالی است که سیاست گذاری و تصمیم گیری و اجرای موفق پروژهها و طرحهای ملی در همه حوزه ها ازجمله سلامت، مستلزم ثبات در مدیریت است. تغییرات سریع مدیران بویژه در وزارت رفاه و وزارت بهداشت یکی از موانع بهبود وضعیت سلامت و همچنین توسعه سلامت الکترونیک به شمار می رود. تغییر سریع مدیران در نهادهای مذکور و برخورد سلیقه ای مدیران اغلب موجب کندی تصمیم گیریها شده و اجرای طرح های سلامت و بهداشت بر بستر فناوری را دچار وقفههای مکرر کرده است.

همچنین ناتوانی در جذب نیروی متخصص و ماهر فناوری اطلاعات در عرصه سلامت الکترونیک بدلیل محدودیت مالی و استخدامی از دیگر موانع توسعه سلامت الکترونیک در کشور است.

از سوی دیگر نمی توان نقش زیرساخت ها را در این زمینه نادیده انگاشت زیرا توسعه سلامت الکترونیک که یکی از اهداف آن می تواند کاهش نابرابری های حوزه سلامت میان مناطق شهری و روستایی یا مناطق برخوردار در مقایسه با مناطق محروم باشد، مستلزم وجود زیرساخت های فناورانه و الکترونیک و همچنین میدان دادن به ایده های نو در این زمینه است.

تاریخ:
1399/12/06
تعداد بازدید:
5
منبع:
مشاهده نظرات (تعداد نظرات 0)

ارسال نظرات
نام
آدرس پست الکترونیکی شما
شماره تلفن
توضیحات
خواندن کد امنیتی تغییر کد امنیتی
کد امنیت
دانشگاه علوم پزشکی جهرم
دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
كليه حقوق اين پايگاه متعلق به دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني جهرم مي باشد.
Powered by DorsaPortal